හාමුදුරුගොල්ල

පහුගිය සති කිහිපයේ නිහැඬියාව තුල “මුට මක්වුනාදැයි” මා ගැන සෙවූ, බුකියෙන් මා ඇමතූ, ඊමේල් මගින් විමසූ, දුරකථන ඇමතුම් ලබාදුන් සහ සිහිනෙන් පෙනුන සියළු දෙනාට මාගේ උත්තමාචාරය. ඔය විදිහට මං ගැන හොයනකොට නොලියා කොහොමද?

ඉස්සර කාලේ හාමුදුරුවනේ කියා ඇත්තේ සංඝයා වහන්සේලාට විතරක් නෙවෙයිලු. ජැක්සන් ඇන්තනී නම් මහා විද්වතාගේ අස්සහාය සිනමා කුරුත්තීන් අනුවත්, වෙනත් විද්වතුන්ගේ පව්රානික විශ්ලේෂණ අනුවත් රජකාලේ රජ්ජුරුවන්ගෙ පටං රජවාසල ගෙම්බා කැරපොත්තා දක්වාත් යටත් විජිත සමයේ ආණ්ඩුකාර උන්නාන්සේගේ පටං සුද්දාගේ ගෙදර වැඩකාරයා දක්වාත් මෑතක් වනතුරු නඩුකාර උන්නාන්සේත් එක්කොම අය හාමුදුරුවෝ ය. ඒ අයට ඇමතිය යුතුව තිවුනේ “පිං කරන හාංදුරුවනේ” කියා දෙකට නැවී සාලුව අතට අරගෙනය.

එ උනාට මං කියන යන්නෙ මේ ගොල්ලං ගැන නොව පන්සලේ ඉන්නා හාමුදුරුවෝ ගැනය. මට මතක තියෙන මුල්ම හාමුදුරුවෝ අපේ ගමේ පන්සලේ අස්සජි හාමුදුරුවෝය. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ දහමට වඩා ඉස්පීකර් සැට්ටෙකටත් කාර් බැට්ටි වලටත්, පිරිත් නූළට වඩා වැර් පොටවල් වලටත් උන්වහන්සේ ඇලුම් කල සේක. ඒ හංදා දවල් දවසේමත් පනිට්ටු කටවල් වගේ ඉස්පීකර් වලින් ඇහෙන ‘කූඌඌ........ කුහ්....හූහූඌඌඌඌඋ චරක් චරක්’ නාදය අපේ ගමේ අයට කම්මලේ බල්ලාට හෙනේ වගේමය. බැරිවෙලාවත් දවල් දවසට මේ සද්දය නෑසුනොත් හැන්දෑවට ගමේ පිරිමි කීපදෙනෙක් පන්සලට යන්නේ "හාමුදුරුවන්ට කරදරයක් වෙලාවත්දැයි"? බැලීමටය.

මදේ අයිංකරලා ඇතුලට පස් පුරෝලා එක යාවට මල් හිටෝපු, කාර් බැට්ටි බරගානකින් වටවෙච්චි ආවාස ගේ ඇතුලට වෙලා හිතේ හැටියට වෑර් කෑලි, පීකර් කෑලි අමුන අමුන හිටියට උන්නාන්සෙ කවදාකත් බණක් පිරිතක් තියා බෝදිපූජාවක්කත් පැවැත්තුවයි කියලා මට නං මතක නෑ. හැබැයි කාටවත් කරදරයක් හිරිහැරයක් කලා කියලා කතාවක් හැදුනෙත් නෑ. ඒ කාලෙ අපේ ගමේ කරන්ටෙක තිවුනෙ නෑ. හැබැයි බැට්ටි වලිං පත්තු කරන ටියුබ් බලුප් ගෙවල් කිපෙක විතරක් තිබුනා. එව්වා ඒ ගෙවල්වල කාමර වලට පවා හයිකරලා වෑර් ඇදලා දුන්නේ උන්වහන්සේ තමයි. අපේ අම්මලෑ මහගෙදරටත් ටියුබ් බලුප් වලට වෑර් ඇදල දුන්නෙ උන්වහන්සේ තමයි. ඒ වෙනුවෙන් උන්වහන්සේ අටුවට පවා වැඩියා. ඒ අතින් ආගමික සේවාවකට වඩා කාර්මික සේවාවක් උන්වහන්සේ ගමට සිද්ද කරලා දුන්නා. අන්තිමට උන්වහන්සේ අපවත් උනේ මිමැස්මුරේ හැදිලා ගිනිගොඩකට වැටීමෙන්.

එයිං පස්සේ වෙනිං පන්සලක ලොකු හාමුදුරුනමක් අපේ ගමේ පන්සලේ වැඩබලන තනතුරට පත්වුනා. උන්නාන්සේ පන්සලේ දායක සබාවත්, දහම්පාසලත් ගොඩදාන්න සෑහෙන උනන්දු වුනා. උන්නාන්සෙගෙ උනන්දුව යටතේ දහම්පාසලත් එක විදිහකට ගොඩනැගීගෙන ආවා. එතකොට ඉස්සර හාමුදුරුවන්ටත් ඉහලින් සිටිමින් පන්සලම හසුරවාගෙන ඒ අනුව ගමත් හොල්ලගෙන හිටපු පැන්සන් ගත්තු හාමුදුරුකෙනෙක් විච්චි *** ආතට ආතක් පාතක් නැතිවුනා. ඒ හංදා සුබරත්මැණිකේ උපාසිකා මාතාව ඇතුලු පන්සල්පාලු නඩේ විසින් කැරැල්ලක් ගහලා පන්සලේ හිටිය වැඩබලන හාමුදුරුවන්ව බලයෙන් පහ කෙරුවා. උන්වහන්සෙගෙන් ගමට ඉතුරු වුනේ වත්තෙං එහා පැත්තෙ ගෙවල් මණ්ඩියට දාපු ‘කොරියං කන්ද’ කියන නම ඉතරයි.

එයිං පස්සෙ *** ආතා ඇතුලු නඩේ විසින් වෙනිං හාමුදුරු නමක් පන්සලට කැන්දං ආවා. ඒ හාමුදුරුවන්ට කේන්ති යන්නෙ නෑ. කවුරු කිව්වත් කියන දේ අහං  ඉන්නවා. දායක සභාවට ඕනෑ හැටියකට පන්සලේ වැඩ කරන්න ඉඩ තියලා උන්නාන්සේ පටං ගත්තෙ බෝධිපූජා තැබිල්ල. කාලයක් තිස්සේ පන්සලේ නොකෙරිච්ච හරියට පොලියත් එක්කම අල්ලලා බෝධි පූජා තැබිල්ල ගමේ අයට අල්ලලා ගියා. රෑට බීලා ගෙදර එන මිනිස්සුංගෙං ගුටි කන ගෑනු අය ගෙදර මිනිහාට නින්ද යනකන් ඉන්නත්, ගෑනු ලමින්ට ලියුං දීගන්න ඕනෑ කං තිවුන කොල්ලො ඒ කටයුත්ත කරගන්නත්, කොල්ලෙක් හොයාගන්න හිතේ උනන්දුව තිවිච්චි ඇටකෝටු කෙල්ලො ඒ සඳහා ඉලංදාරියෙක් තමුං පස්සේ ගෙන්නාගන්නත්, හොඳටම වයසට ගිය අය තමුංගෙ ලමයින්ට වද කරලා ජොලියක් ගන්නත්, අම්මලාගෙං ඉරටු, කොහුමිටි පාරවල් කන්න බැරි හංදා පොඩි ලමයිනුත් මේකට සහභාගි වුනා.

කාලයක් යද්දි පැණිත් එපා වෙනව වගේ තමුන්ට කිසිම කරදරයක් නැති මේ හාමුදුරුවන්වත් අපේ *** ආතා ඇතුළු දායක සභාවෙ නඩේට සහ උපාසිකා නඩේට එපා වුනා. ඒ ගමන සුබරත් මැණිකේ ආච්චිගේ අධික්ෂණය යටතේ වෙනත් නැගී එන උපාසිකාවක් විසින් කරාපු මොකක් හෝ විගඩමක් හංදා ඒ හාමුදුරුවොත් පන්සල දාලා තමුං හිටපු පන්සලටම ආපහු වැඩියා.

එයිං පස්සේ *** ආතා ඇතුලු නඩේ වඩම්මවාගත්තේ ඒ පන්සලේම හිටපු වෙනිං හාමුදුරු නමක්. දැකපු දවසෙම “එක විදිහක හාමුදුරු නමක්“ විදිහට අපේ ආතාගෙං විරුදාවලියක් ගත්තු උන්වහන්සේ ටික කාලෙකිං පන්සලේ, දායක සභාවේ, දහම් පාසලේ වගේම පෝය දවසට විතරක් පන්සලේ දාන ලයිස්පීකරේ මයික් එකේ හිමිකාරීත්වයත් තමුංගෙ අතට ගත්තා. ඒ විතරක් නෙවෙයි පන්සලේ වැඩ වලට උදව් නොකරන කාගෙවත් පාංසකූලෙකට තමන්වහන්සේ නොවඩින බවත් “පුලුවන්නං වෙනිං පන්සල් ඔලිං උන්නාන්සෙලා ගෙන්නල කොරං බලමු“ බවත් උන් වහන්සේ වදාලා.

තමුං මැරිච්චි දවසට තමුං වෙනුවෙං ඉදිරිපත් වෙලා නැති ගුණයක් හරි වර්ණනා කරලා අපායට යන ටිකට්ටෙක කැන්සල් කරවලා දෙන්න හාමුදුරු කෙනෙක් නැතිවුනොත් සුනේසුං කියලා හිතපු ගම්මු හැමෝමත් ඒ දේශනාවට බයවුනා. අපේ ගමේ අය හිතන විදිහට පාංසකූලෙට වඩින ගමේ ලොකු හාමුදුරුවො තමයි ඊළඟ ආත්මෙට බලපත්තරේ දෙන්නෙ. ඒ විදිහට ගමම බයගද්දාගෙන හැම කෙනාගෙම හැඹිලි හූරපු උන්නාන්සේ පන්සලට අංග සම්පූර්ණ ඝන්ටාර කුළුනකුත් හදවලා, ලොකු බුදුමැදුරකුත් හදවලා මදිපාඩුවට ආවාස ගේකුත් හැදෙව්වා. ඒ සේරම විවෘත කරන්න මහා පිංකමකුත් උන්වහන්සේ සංවිධානය කෙරෙව්වා. ඒ සේරටෝම යන වියදං ගනං හදලා පන්සලේ දායකත්වය තියෙන එක පවුලකිං මේන් මෙච්චරක් මේ පිංකම සඳහා දියයුතු බවත්, නොදුන්නොත් එහෙම මෙච්චරකල් පන්සලට දුන්න ආදාර සියල්ලත් නොසලකා හරින බවත්, නොදුන් අයගේ නං මුලු ගමටම ඇහෙන්න පීකරෙං කියන බවටත් ගමපුරා ප්‍රචාරය කෙරෙව්වා. ඒ කාලෙ හැටියට පවුලකට හොඳහැටි සති තුනක් කන්න බඩුමුට්ටු ගේන්න තරං ගානක් එක දායක පවුලකිං මේ සඳහා එක්කහු කෙරෙව්වා. මාසෙට කන්න බොන්න ගේන්න තිවිච්චි සල්ලි, ළමයින්ට පොතක් පැන්සලක් අරං දෙන්න තිවිච්චි සල්ලි ආදිය එක්කහු කරලත් මදිවුනාම කණකර පවා උගස් තියලා මේ සල්ලි දෙන්න අපේ ගමේ අයට සිද්ධවුනා. ඒවා එකතු කරන්නත් අලුතෙන්ම තරුණ නඩයක් හාමුදුරුවෝ පත්කරලා තිවුනා. හාමුදුරුවොත් උන්වහන්සෙගේ කප්පංකාර නඩයත් දුටුතැන ගමේ අය හැංඟෙන තත්වයටම මේ වැඩේ පත්වුනා.

අන්තිමට කොහොමින් හරි සෑහෙන මුදලක් එක්කාසු කරගෙන පන්සලේ පිංකම සිද්ද කලා. ගමේ හේවිසි නඩේ වෙනුවට හාමුදුරුවෝ වෙනිං දිහාවකිං හේවිසි කණ්ඩායමක් ගෙන්නුවා. ඒ කණ්ඩායම පෙරටුව හැමදාම ගමේ එක එක පාරවල්වල පෙරහරවලුත් ගියා. අපේ ගමේ හේවිසි කණ්ඩායමේ අය හේවිසි ගැහුවෙ “දංකුඩ කොලුවට දංකුඩ කොලුවට” කියන තාලෙට. ඒ උනාට මේ හේවිසි කණ්ඩායම හේවිසි ගැහුවෙ “සමුදෙන්න සමුගන්නනම්” කියන සිංදුවෙ තාලෙට. හැන්දෑවට පන්සලේ මිදුලේ ඒ කණ්ඩායම වෙනම සංදර්ශනයකුත් තිවුවා. එතැන්දි තම්මැට්ටංකාරයා පිනුං ගගහා වැලමිටෙං තම්මැට්ටං ගහද්දි දවුල් කාරයා වටේ කැරකි කැරකි දවුල ගැහුවා. හොරණෑකාරයාගෙ හොරනෑවෙත් රතුපාට බලුප් එකක් පත්තු වුනා. හාමුදුරුවෝ මේ පිංකමේ තත්වෙ ඉහලට ගන්න “කුල දරුවන් පැවිදිකිරීම” කියලා සුදුවැලිපොත ගමේ කොල්ලෙක්ව අල්ලගෙන මහන කෙරෙව්වා. (එයිට මාස දෙකකට විතර පස්සෙ මිනිහා සිවුර ඇරලා ඇවිල්ලා පුබ්බයිසිකලයක් පැදගෙන බෝල ගහන්න යනවා මං දැක්කා.). මේ පිංකමට අදාසි හේනෙමාමා ලවා හාමුදුරුවෝ පන්සල් මිදුලේ “වංකගිරිය” කියලා එකක් හැදෙව්වා. ඒක අඩිදෙකක් ඉතර පළලට පාර ඉතුරුවෙන්න දෙපැත්ත පොල්ලතුවලිං වහපු රවුං රවුං පාරක්. හරියට මදුරු කොයිල් එකක් වගේ. ඇතුල්වෙන තැන ඉන්න කෙනාට රුපියලක් දීලා ඇතුල්වෙලා කකුල් කඩිත්තුව හැදෙනකං එකතැන වටේ ගිහිං ගිහිං අන්තිමට වංකගිරියෙ මැදට ගියහම එතන ඉන්න ආදාසි හෙනෙ උන්දෑ තමුංගෙ පැත්තකිං තියං ඉන්න පෝරකවරෙකිං අඹ ගෙඩියක් ඇරං රැහැලා හීං තීරු කපලා එක්කෙනාට එක කෑල්ල ගානෙ දෙනවා. අපිත් ඒක කාලා ආපහු අර රවුමම ගෙවාගෙන එළියට එන්නෙ නීල කතාවෙං බැනගෙන.

පෝය දවසට දවල්ට දානෙං පස්සෙ පැය බාගයක් ඉතර හාමුදුරුවො ගම අමතනවා. ලයිස්පීකරේ යනු තමුංගෙ කටහඬ ගමටම ඇහෙන්න සද්දෙ වැඩිකරන උපකරණයක් මිසක මහජනයා ඇමතීමේ ශිෂ්ට ක්‍රමයක් නොවන බව හිතං ඉන්න උන්වහන්සේ මාසයක් පුරා හිතේ තියං හිටපු සේරම ලට්ටලොට්ට දුනුකෙයියා ගලෙනුත් එහාට ඇහෙන්න කියනවා. තමුංට කේලමකිං දැනගන්නට ලැබුනු ආකාරයට කවුදෝ උපාසිකාවක් “හාමුදුරුවන්ට ළමයිත් ඉන්නවා” යැයි කටකතාවක් ප්‍රචාරය කර තිබීම සම්බන්ධයෙන් උන්වහන්සේ ගමටම අදහස් දැක්වූ හැටි මට තවම මතකයි.

“හාමිල්ලවත්තෙ ගෙදර නිමලෙගෙ පවුල කීප දෙනෙක් එක්ක කියල තියෙනවා මට ළමයි ඉන්නවා, ගෑනු ඉන්නවා කියලා. ඔය කියන හැටියට මටනං ලමයි නෑ. හැබැයි නිමලෙගෙ පවුලට ඕන්නැං හොඳට නාගෙන පිරිසිදුවෙලා ඇවිල්ලා මගෙ ගාවට ආවොත් ළමෙක් නෙමෙයි දුසිමක් උනත් හදා දෙන්න පුලුවං. ඒ බව මේ කොයි උපාසකම්මටත් මං කියනව. ආ... ඒත්තෙක්කම කියන්න ඕන පහුගිය පිංකමට මං කිව්වා හැමෝටම සල්ලි දෙන්න කියලා. ඒ උනාට මේ ගමේ අසමජ්ජාතියො කීප දෙනෙක් ඒක දුන්නෙත් නෑ. පිල්ලෑවෙ ගෙදර දරමසේනගෙ ගෙදරිං සල්ලි දීල නෑ. දරමසේනට තේයක්කර දෙක තුනක් තිවිලත් මේ සල්ලි දුන්නැත්තේ දරමසේනට වෙනිං පවුලකුත් නඩත්තු කරන්න තියෙනවද දන්නෑ. ආයි පහල ගෙදර කලුවගෙනුත් සල්ලි දීල නෑ. කසිප්පු බිබී ඇවිදින්න සල්ලි තිවුනට මේ වගෙ පිනකට දෙන්න බෑ මුංට......”

පහුගියදා ගමේ යද්දි පන්සල තියෙන කන්ද මුදුනේ කෙහෙල්මුවක් උඩු අතට හිටෙව්ව වගේ අමුතුම ආකාරෙක චෛත්ති පොඩ්ඩක් පේන්ට තිවුනා. ඒ කියන්නෙ තවමත් හාමුදුරුවෝ ගම්වාසීන්ගෙ පාංසකූලෙ ඇපේට තියලා ඉදිකිරීම් කරනවා වෙන්ට ඕනෑ.

ඔය අතරේ අපේ ගමට අල්ලපු ගමේ ‘මහ එපාම කරපු’ ගෙවල් මණ්ඩියකට හිටිගමං හාමුදුරු නමක් පහලවුනා. ඒ ගම්මණ්ඩියට යාබදව කැලේට ගිය අක්කර පහක ඉඩමෙ කොනක උන්වහන්සෙ පොඩි පැලක් ඇටෙව්වා. ඒ ඉඩම උන්වහන්සෙට දුන්නේ කලිං පොලිස්කාරයෙක් වෙලා හිටලා පස්සෙ කාලෙක තමුංගෙ හාමිනේගෙ වැඩකාරකමට පත්වුන අබේකෝන් රාලහාමි. හැතැම්ම පහ හය පයිං යන කට්ටකලු පාටිං යුතු මේ හාමුදුරුවෝ අරුම පුදුම යන්තරයක් වන ඩෝසරයක් ගෙන්නගෙන අර ඉඩමේ විසාල ගෙපලක් කැප්පෙව්වා. ගෙපල කපන්න ආපු ඩෝසරේ එතැන්ට වෙනකං පාරත් කපාගෙනම ආවා. මේ අරුම පුදුම යන්තරේ බලන්න අහල ගංවල හිටපු අයත් ආවා. ටික දවසකිං උස්සවයක් එහෙම තියලා අර ගෙපලේ ලොකු ගොඩනැගිල්ලක් හදන්න මුල්ගල තිබ්බා. එදා උස්සවේට ආපු සුද්දො කීපදෙනා හිංදා ගමේ අයත් ටික ටික හාමුදුරුවන්ට කිට්ටු කලා. කොරියං අකුරු ලියාපු ලියන පොත්, පැංසල් එහෙම හාමුදුරුවංගෙං ඒ අවට ලමයින්ට තෑගි ලැබුනා. හාමුදුරුවන්ගෙ කටුමැටි ආවාසගෙට යන හැම ලමයටම ඒ වගෙ මොකක් හෝ දෙයක් ලැබුනා. හාමුදුරුවො හදන්න යන්නෙ වැඩිහිටි නිවාසයක්ය කියන ආරංචිය ගමේ පැතිරුනේ එහෙම ගිය අයගෙන්.

අහල පහල අයටත් රැකියා අවස්ථා ලබාදෙමින් උන්වහන්සේ වැඩිහිටි නිවාසේ ගොඩනැගුවා. ඒ ගොඩනැගිල්ලට ගෙනා සිමෙන්ති, කම්බි ආදිය සැදැහැසිතින් පිං පිණිස තමුංගේ ගෙදරට ගෙනයාමටත් ඒ ගම්මණ්ඩියේ සැදැහැවතුන් කිහිපවිටක් කටයුතු කළා. ඒ ආකාරයේ අය වගේම හැබෑවටම සැදැහැවතුන් අතලොස්සකුත් හාමුදුරුවන්ට උපකාර පිණිස එක්කහු වෙලා හිටියා.

මේ ගොඩනැගිල්ල හදා වැඩිහිටි නිවාසය විවෘත කලායින් පස්සේ සිය ගෙවල්වල සිටින නාකි උන්දැලා ටිකත් ගෙනැත් දැමීමට බලාපොරොත්තුවෙන් සිටි අයගේ ඉහේ මල් පරවීගියේ වැඩිහිටි නිවාසෙට ගන්නේ කාත්කවුරුවත් නැති අසරණ දෙමව්පියන් පමණක් බව ප්‍රසිද්ධ වීමෙන්. එයිං පස්සේ කාගෙත් දොස් හාමුදුරුවන්ට එල්ලවුනේ “වයසක උන්දැලට ලමයින්ගෙං සැලකුං ගන්න තියෙන එකත් නැතිකරනවා.” කියමින්. ඒ වුනත් ඒවා පැවතුනේ ටික දවසයි.

තමුංගේ ස්ථානය අවට සිටින මිනිස්සුන්ට යම් තරමිං හෝ උදව්වක් කලයුතුයයි හිතපු හාමුදුරුවෝ නොමිලේ ඇස් කණ්ණාඩි බෙදාදීමේ කඳවුරක් පැවැත්තුවා. අන්තිමට දොස්තරලවත් පෙරලගෙන පොරකාපු මිනිස්සු එතන තිවුන කණ්ණාඩි කුට්ටං අහුරු පිටිං බෑග්වල දාගෙන ගිහිං තිවුනා. පස්සෙ තමුන්ට හරියන එව්ව තියාගෙන අනික්වා ළමයින්ට සෙල්ලං කරන්න දීලා තිවුනා.

තවත් සැරයක් හාමුදුරුවෝ අවට ගෙවල්වල කාන්තාවන්ට රෙදි මැහීමෙන් ආදායමක් උපයාගන්න ක්‍රමයක් හදාදෙන්න කියලා හිතාගෙන පුද්ගලික සමාගමකින් පහසු ගෙවීමේ ක්‍රමයට මහන මැෂින් ඇරන් දුන්නා. බොහොම ටික දවසකින් ඒ ගෙවල්වල පිරිමි අය මහන මැෂිම විකුනලා ඒ සල්ලිවලින් කසිප්පු වෙනුවට ටවුමටම ගිහින් අරක්කුම බිව්වා.

මේ විදිහට උණ්වහන්සේ නොයෙක් ක්‍රම වලින් ගමේ අයට උදව් කලත් තමුන්ට ඉන්න හිටින්න ආවාස කුටියක් තරමවත් හදාගත්තේ නෑ. අන්තිමට උන්වහන්සේ වටේ හිටිය සැබෑ සැදැහැවතුන් හාමුදුරුවන්ගේ කටුමැටි පැල අලුත්වැඩියා නොකර බිමට සමතලා වෙන්න ඉඩහැරියා. ඉතින් අකමැත්තෙන් උනත් උන්වහන්සේට අලුත් ගොඩනැගිල්ලේ පදිංචි වෙන්න වුනා. මේ වනවිට එතැන ළමා නිවාසයක්, පුස්තකාලයක්, රෝහලක්, ධර්ම ශාලාවක් ඇතුලු විශාල ගොඩනැගිලි සංකීර්ණයක්. මේ මොනවා කලත් උන්වහන්සේ තමුංගෙ ක්‍රමය වෙනස් කරන කෙනෙක් නෙවෙයි.

වැඩිහිටි නිවාසෙට යන පාර (ගූගල් වීදි පෙනුමෙන්)

අදටත් එතැනට යන හැමෝටම වෙලාව අනුව කෑම බීම ලැබෙනවා. ඒ වගේම තමයි ජාති භේදයක් නැතුව එතැනින් දෙන ආධාරයක් සුදුසුකම් ඇති ඕන කෙනෙකුට ගන්න පුලුවන්. 2002 වසරේ උන්වහන්සේ මහා උපසම්පදා උත්සවයකුත් පැවැත්වුවා සති ගණනාවක් තිස්සේ. ඒ කාලය තුල ආපු හැමෝටම විශාල දන්සැල් තුනකින් කෑම බීම දුන්නා. හැබැයි කාටත් එකම සැලකිල්ල. හාමුදුරුවන්ගේ අම්මත් අනෙක් පිරිස අතරෙම බිම ඉඳගෙන බණ ඇහුවා, එයාටත් කෑම දන්සලෙන්. කාටවත් විශේෂ සැලකිලි නෑ. ඒ වගේම තරාතිරම නොබලා වැරැද්දට වැරැද්ද කීම. මොකද්දෝ රැස්වීමකට පරක්කුවෙලා ආපු එවකට අපේ පලාතෙ ප්‍රබල මන්ත්‍රීවරියකට ඒ ගැන ප්‍රසිද්ධියෙම උන්වහන්සේ දොස් පැවරුවා. ඒ විදිහටම වැඩිහිටි නිවාසෙට යන පාර දිගේ ගස් අතරෙ පෙම්කෙලින්න හදාපු ජෝඩු කීපෙකුත් උන්වහන්සේ එලවා දැම්මා. මෙයිට අවුරුදු ගානකට කලින් චූටිමැණිකෙයි මායි දෙන්නා එතැන පුස්තකාලෙට පොත් කීපයක් දුන්න අවස්ථාවෙ තමයි මම අන්තිමට උන්වහන්සේ දැක්කේ. නමුත් මේ මෑතකදී මට උන්වහන්සේ ගැන අහන්න ලැබුනා. ඒ අවුරුදු දවසට දවස් දෙකකට විතර කලින් මට දුරකථන ඇමතුමක් ගත්තු මං අඳුරන නැන්දා කෙනෙක්.

“පුතේ මං ** මාමලෑ ගෙදර නැංදා. මට අද තමයි පුතාගෙ ටෙලිපෝන් නොම්මරේ හම්බවුනේ. පුතේ අපේ ලොකු දරුව කැම්පස් යන්න පාස්වුනා. වයිද්ය විදයාලෙට යන්න පුලුවං වෙයි දිස්තික්කෙං විසි** වැනියා. ඒ දවස්වල පුතා අපිට උදව් කරපු හිංද තමයි මයෙ දරුව පාස්වුනේ. මං කතාකෙරුවේ පුතාට පිං දෙන්න.” (ඔවුන්ගේ අනන්‍යතාවය හැංගුවේ අනාගතයේ දොස්තර මහත්තයෙක් වෙන්න ඉන්නා ඔහුගේ ජීවිතයට මතු දවසක බලපෑමක් විය හැකි නිසායි.)

සිය සැමියා මිය යාමත්, සැමියාගේ පවුලේ අයගේ හිරිහැරත් නිසා අසරණ වූ ඒ නැන්දා පොඩි ලෑලි ගෙයක සිය දරුවන් තිදෙනා සමග බඩගින්නේ හිටිය හැටි මට මතක්වුනේ එවිටයි.

“දැං කොහෙද නැන්දෙ ඔයගොල්ලං ඉන්නෙ”

මං එහෙම ඇහුවේ ඒ කාලෙත් හරියකට නොතිබූ ඒ ලැලි ගෙය අද වනවිට පොලවට සමතලාවී ඇතුවා නිසැක නිසයි.

“අනේ පුතේ අපිට වැඩිහිටි නිවාසෙ හාමුදුරුවො ගෙයක් හදා දුන්නා. ගෙට ලැයිට් වතුර හිටං ඇරං දුන්නා. නැත්තං ඉතිං අපිට මහපාර තමයි”

උන්වහන්සේ තවමත් වැඩසිටිමින් සමාජයට වැඩ කරනවා. උන්වහන්සේ මේ වනවිට නිසැකවම වෙබ් අඩවියක් එහෙම හදාගෙන ටිකක් ප්‍රසිද්ධියට පත්වී ඉන්නවා ඇතැයි මට හිතුනා. උන්වහන්සේ ගැන මං නිකමට අන්තර්ජාලයේ සොයා බැලුවත් මට හමුවුනේ මෙන්න මෙච්චරයි. අසපු ඇටවූ රත්තරං එක්කහු කරන පිංවත් ස්වාමීන් වහන්සේලා උඩ එද්දී රටට වැඩක් කළ හාමුදුරුවරු යට ගිහිල්ලා. 

උංචිල්ලාව

අද අප්ප්‍රේල් නව වැනිදා. හරිනං මේ කාලෙට හැමදාම හවසට වහින්න ඕනාය. දැං වහින්නේ මං ඔපීසියට යද්දී කුඩේ ගෙනිච්චේ නැතොත් විතරය. ඒ වගේම අප්‍රේල් මාසේ මේ වනවිට කොහා කෑ ගහන්න ඕනාය. කොහාට ගිය අවුරුද්දෙ කෑ ගැහූ එකටවත් තාම වවුචරේ ගෙවා නැතුවාද කොහෙද ඌ කෑ ගහන්නේත් නැතිය. සමහර විට මේ ගමන නගර සභාව හෝ ප්‍රාදේශීය සභාව ගානේ පීකර් බැඳපු වාහන කීපයක් ගම්වලට යවා කොහෝ නද පතුරවන්න වෙනවා ඇත. සතිඤ්ඤා නං පත්තු වෙනවා ඇසේ. ඒත් ඇහෙන්නේ මුස්ලිම් මිනිස්සුංගෙ ගෙවල් පැත්තෙංය. ටවුමේ හරි හමං සේල් තට්ටු ටිකක්වත් නැතුවා වගේය.

ඔය විදිහට මේ දවස් වෙනකොට වෙන්න ඕනෑ තවත් දෙයක් වන්නේ උංචිල්ලා බැඳීමය. ටීවියෙකේ, රේඩිවේකේ, පත්තරවල ආදියේ මේකට ‘ඔන්චිල්ලා’ කියා ගාම්භීර ලෙස කියතත් සඤ්ඤක නැති මයියොක්කා වගේ අපේ ගමට නම් මේක උංචිල්ලාවය.

ඔංචිල්ලා වර්ග ගනනාවක් තියෙනවාලු. වැල් ඔංචිල්ලා, කතුරු ඔංචිල්ලා ආදී ලෙස මේවා වර්ග කරන බව එක දවසක් අවුරුද්දට ටීවියෙකේ තිවිච්චි සාකච්චාවක කිව්වා මට මතකයි. උංචිල්ලාවල හැටි සොබාවත්, ඒවාට ආවේනික ලක්ෂණත් තවත් ඕනෑ පදං ඒ ගැන විස්තරත් මුලින්ම ඔන්චිල්ලාවක් බැන්ද කෙනාටත් වැඩිය හොඳට සාර සුබාවට විස්තර කරන්නට ඔය අවුරුදු දාට ටීවියෙකේ අවුරුදු උත්සව වල “විධ්වථ් ඛථිඛා” වලට එන ආචාර්ය, මහාචාර්යවරු දනී. ඒ අය දැනටමත් ඕවාට අවශ්‍ය බේගල් ගොතමින්, එව්වා එකිනෙකට හගිස්සවන්න බැරි විදිහට ආටෝපවත් කරමින් ඉන්නවා ඇත. නැත්තං මේ නිවේදකයන්ට ඇසිය යුතු ප්‍රශ්ණ පාඩං කරවමින් ඉන්නවා ඇත.

වැල් ඔංචිල්ලා, කතුරු ඔංචිල්ලා ආදිය දැක නැති අය එව්වා පෙන්නන්න කියා තමුංගේ ළමයිං වහනවල පටවාගෙන ගංවලට යන්න හිතං ඉන්නවනං අපේ ගමටනං යන්න එපාය. ඇත්තම කියතොත් මගේ ජීවිතේටමත් හැබැහිං දැක ඇත්තේත් කතුරු ඔංචිල්ලා දෙකකි. එව්වාත් මට යංතං අවුරුදු හතරෙ පහේ කාලෙදිය. ඒ හංදා ඔය වයිවාරන්න උංචිල්ලා බලනවනං හොදම තැන ටීවියෙක තමයි. වැල් ඔංචිල්ලා ගැන බැලුවොත් කැලේ තියෙන මදුවැල්, පෝටවැල්, වේවැල්, පුස්වැල් ආදී මොකකිං හෝ වැලකිං බැදපු මොකක්ම හෝ වැල් ඔංචිල්ලාවක් කියා එකක් තිවුනොත් ඒක වැඩි වෙලා යන්න කලිං ලීයටම මැදිලා ගෙවිලා පදින එකාව හොස්ස කට තලාගෙන පස්සත් බිම ඇනගන්නා විදිහට කැඩී යනවා සිකුරුය. .

ඉස්කෝලෙ යන ලමයින්ට අප්‍රේල් නිවාඩුව ලැබෙන්නේ දෙමව්පියන්ට හෝ වෙනයම් කෙනෙක්ට කියා උංචිල්ලාවක් බන්දවා ගන්නටය. අපේ ගමේ ළමයින් ඉන්නා ගෙවල් කොයිකෙත් උංචිල්ලාවක් නොබැඳ ඒ ගෙදර වසනවා බොරුය. දවස් ගානක් හොරනෑව පිඹීමෙංද, අම්මලා එක්ක ගුස්ති ඇල්ලීමෙං හා උන්දැලාව කොනිත්තීමෙන්ද, කනිපින්දං කීමෙන්ද, බත් නොකා ඉඳීමෙන්ද, අම්මලාගේ ලය උණුකරවාගෙන ඒ අය ලවා තාත්තලාට කියවලා උංචිල්ලාවක් බන්දවා ගන්නට වෙනමම කුසලතාවක් අපේ ගම්වල දරුවෝ උප්පැත්තියෙංම ගෙනැත් ඇත. ගුටිදීමෙන්, බැනිල්ලෙන්, කං අනික් පැත්තට කරකැවීමෙන් හෝ උංගේ කටවල් වහනවා බොරුය.

ටීවියෙකේ පෙන්වන ඔංචිල්ලාවන් බැදලා තියෙන්නේ විසාල ගහක නැගියත් දෙකක් විතර උසිං හැදිලා පොලවට සමාන්තරව සෑහෙන දුරක් ගිය අත්තකය. ඒ ගහ අහලක වෙනයම් කිසිම ගහක් කොලක් නැත. ඒ වුනාට ඒ වගේ ගස් තමුංගේ ගෙදර වත්තේ තියෙන වාසනාවන්ත ළමයිං ඉන්නේ බොහොම අඩුවෙංය. අපේ ගෙවතුවල පෙලක් ගස්වල අතු තිබුනත් එව්වා පොලවට සමාන්තර නැත. ඒ අතු ගහෙං පිටට ඇවිල්ලා තියෙන්නේ උඩ බලා යන්නය. ඒවායේ උංචිල්ලා බැංදොත් වෙන්නේ ගහ වටේ කැරකෙන්න හෝ ගහේ හැපෙන්නය. හරි හමං අත්තක් තියෙන ගහක් හොයාගත්තත් එව්වා වටේටම බාදාවල්ය. අපේ ගෙදර ‘ආත’ ගහේ උංචිල්ලාව බැංදොත් වේගෙ වැඩිවෙච්චි ගමං කොන්ද වදින්නේ පොල් ගහේය. මායිමේ කොස් ගහේ උංචිල්ලාව බැන්දොත් ගුන්තිලක මාමාගේ කම්බි වැටේ ඇමිනිලා ඉන්න පුලුවන. ඔය විදිහට මොනයම්ම හෝ බාදාවක් තියෙන්නේය. ඒ හංදා ඉඩ ඇති තැනක උංචිල්ලාව බදින්න ඕනෑය. අපේ ගෙදර ඒකට ගැලපෙන පලවැනි තැන කරාබු ගස් දෙකය. කරාබු ගස් දෙකේ එක සමාන උසිං හරහට බැඳ ගන්නා උණලීයක මගේ උංචිල්ලාව ගැට ගැසේ.  කාලයක් ගිහිං එක කරාබු ගහක් මැරුනාට පස්සේ උංචිල්ලාව එතැනිං  තැඹිලි ගස් දෙකට මාරු වුනි. අඩි දොලහකට වඩා උස නැති එක ළඟ තියෙන තැඹිලි ගස් දෙක මේ වැඩේට අපූරුය. ගඟ අද්දරින් කපාගෙන එන අලුත් උණ ලීය ගස් දෙකේම පොල් අත්තක් කඳට හයිවෙන තැන කරුවට තියලා ලනුවකිං තදට ගැටගැහුවාම හරස් අතට තියෙන අත්ත වෙනුවට ගන්න පුලුවන. 

අපේ ගෙදර සහ මගේ උංචිල්ලාව

අපේ ගෙදර ඔය විදිහට උංචිල්ලා බඳින්න තැඹිලි ගස් තිවුනත් අනික් ගෙවල්වල එහෙමටවත් තැනක් නැත. ඒ වගේ ගෙවල්වල පුවක් කොටං වලින් කතිර දෙකක් හිටෝලා ඒවායේ හරහට උණලීයක් දමා හදාගන්න ඕනෑය. අපේ දැතිහුලහ නැංදගේ ගෙදර ළමයින්ට හදාදෙන්නේ ඒ වගේ ඒවාය. පොඩි එවුං දෙන්නාට උංචිල්ලාවේ උස අඩි අටක් විතර වෙන්න ඕනෑ හිංදා කතිර දෙකටත් මාමා අඩි අටක් උසට පුවක් කොට හතරක් කපාගෙන එන්නේය. එව්වා පොලවේ අඩියකට වඩා යටට හිටවන්න ඕනෑය. එතකොට ඉතුරු අඩි හතකටත් අඩුවෙනි. කතිරේ හැදෙන්න කණු දෙක ඇලේට හිටෝන හිංදා තවත් ටිකක් උස අඩු වෙන්නේය. පුවක් කොට දෙක කතිර වැටෙන තැන තියෙන්නේ මුදුනට තවත් අඩි බාගයක්වත් පහලින්ය. අන්තිමට හරස් උණලීය එන්නේ පොලවෙ ඉඳං යංතං අඩි හයටත් අඩු උසින්ය. උංචිල්ලාව පැදලා නැගිටිනකොට ඔලුව හරස් උණගහේ වදින ඒ උංචිල්ලාව පැදිල්ලට වඩා ඔරලෝසු බට්ටෙක් පැදිල්ල ලෙහෙසි වන්නට පුළුවන.

දැතිහුලස් නිවසේ උංචිල්ලාව

ඔය හරස් ලීය බැන්දායිං පස්සේ තියෙන්නේ ලණුවක් දමා උංචිල්ලාව බැඳීමය. ඒකත් ලේසිවට කරන්න පුලුවං වැඩක් නෙවෙයි. ලණුව උණලීය වටේ තොණ්ඩුවක් විදිහට බුරුලට ගැටගැහුවොත් උංචිල්ලාව පදිද්දී උණ ලීය වටේ ලණුව ඇතිල්ලිලා ගෙවිලා ගිහිං කැඩෙන්න පුලුවන. ඒ හංදා උණලීයට පරන පුබ්බයිසිකල් ටෑර් දෙකක් වලලු විදිහට දාලා ඒකට ලනුව ගැටගහන්න ඕනෑය. ඒත් එහෙම ටෑර් හැමෝටම නැති හංදා ලේසිම ක්‍රමේ ලණුවේ දෙකොන උණලීය වටේ ලිස්සන්නෙ නැති වෙන්නම තදට ගැට ගැහිල්ලය.

උංචිල්ලා බඳින්න ගන්නේ කොහු කඹයක්ය. අපේ ගෙදර උංචිල්ලා බඳින්නේ දුමේ තියෙන පරණ කඹයකිනි. සමහර ගෙවල්වල නයිලෝං ලණුවලිංද උංචිල්ලා බඳී. වසන්තලෑ ගෙදර විමලසේන මාමා ගස් කපන හිංදා එයා ගාව ඕනැ හැටියේ කඹ තිබේ. එයාගෙං පරණ කඹෙයක් ඉල්ලා ගන්නත් පුලුවන. නැත්තං හොඳ කඹෙයක් “පස්සෙ ගෙනැත් දෙන්නං” කියා ඉල්ලා ගන්නත් පුලුවන. හැබැයි මේ ඔක්කෝටම වඩා අපූරු ජාතියක් එක කාලෙකදී අපේ ගමට කඩා පාත් විය. ඒ ‘ගාමන්ට් පටි’ කියන රෙදි පටි ජාතියයි. අපේ ගමේ ‘පෙජෙට්ටෙක’ හිංදා ‘බෝරවෑර්’ වසංගතේ පටං ගත්තා වගේම මේ කියන ‘ගාමන්ට් පටි’ කියන යකාටවත් කඩන්න බැරි තරං හයිය රෙදි පටි වර්ගෙත් රෙදි වැල් බඳින්න, වරිච්චි බිත්තිවලට මැටිපා බඳින්න, ගෝනි ගැට ගහන්න, වැටවල් බඳින්න වගේම උංචිල්ලා බඳින්නත් යොදාගත්තා.

ගෙවල්වල ළමයින්ට වගේම ගමේ රැකියා විරහිත අතපයධාරී (ආච්චම්මා කියන විදිහට අතපය හතර තියං වැඩප්පලක් නොකරන) තරුණ පරම්පරාවත් පොදු තැනක විසාල උංචිල්ලාවක් බැඳගනී. පහලවත්තේ කලුමහත්තෙයාගෙ වත්ත කොනක මේ ආකාරයේ හත් අට දෙනෙක්ගෙ උසට උංචිල්ලාවක් බැඳේ. කරේ කඹයක් නැතිව හිටි ගමන් අනුංගේ කුඹුරුවලට කඩා පනින උංකුං මහත්තයාගේ හරක් නඩය ගමට දැනුං දෙන්නේ ඒ ආකාරයේ විසාල උංචිල්ලාවක් ගමේ කොහේ හෝ බැඳ ඇති බවයි. ඔය විසාල උංචිල්ලාව පදින්නේ ලොකු කොල්ලන් හා වැඩිහිටි පිරිමි අය විතරකි.

උංචිල්ලාව බැන්දාට ඒකේ ඉඳගන්න ආසනයකුත් හරිහමං තියෙන්න ඕනෑය. නැත්තං කඹේට පස්ස කැපෙන්න පුලුවන. ඒ හංදා අඩියක් ඉතර දිග පොල් පිති කෑල්ලක් ගෙන, කඹේ දෙපොට හිරවෙන්න දෙකොනේ කට්ට දෙකක් කපා උංචිල්ලාවේ ඉඳගන්නා කොටසට තියා ගන්න ඕනෑය. සමහරු ලේසිවට නිදාගන්නා කොට්ටය ගෙනත් ලණුවට තියා ඉඳගත්තත් උංචිල්ලාව පාත් උනොත් කොට්ටේ දෙකොන බිම ගැවෙන්ට පුලුවන. ලණු දෙපොට දාපු උංචිල්ලා වලට දෙකොනේ කට්ට දෙක ගානෙ කපාපු පලල ලැල්ලක්ද තියන්ට පුලුවනි.

ටීවියෙකේ පෙන්නන ආකාරයට නං උංචිල්ලාව පදින්නේ රෙද්ද හැට්ටෙ ඇඳ, පෙති පහේ මලක් කනේ ගසාගත් හිකි හිකි ගා හිනැහෙන ගෑනු ලමයි ඉතරය. ඒවායේ එක්කෙනෙක් ඉඳගත් විට තව දෙන්නෙක් තල්ලු කරන්නටත් තවත් රෑනක් උංචිලි වාරං කවි කියන්නටත් ඉඳී. ඉතිං උංචිල්ලාවේ ඉඳගත් ගෑනු ලමයාට ඇත්තේ හීල් හුලං වැදි වැදී පැද්දෙන්නට පමනි.

නමුත් අපේ උංචිල්ලා පැදිල්ල මෙයිට වඩා අසරණ, පණයන සහ අම්මලාට ත්‍රාසජනක ක්‍රමයකි. දෙතුන් දෙනෙක් හිටියොත් එක්කෙනාට වාර දහයක් හෝ පහලොවක් ලැබේ. ඊළඟට අනික් කෙනාටය. අපිට උංචිලි වාරං කියන්නට තබා තල්ලුවක් දම්මවා ගන්ටවත් එකෙක් හොයාගන්න අමාරුය. හැබැයි උංචිල්ලාව දෙපැත්තට පැද්දෙන වාර ගනන ගනං කර පදින එකාගේ වාර ගනන අවසන් වෙනවත් එක්කම උංචිල්ලාවේ එල්ලීගෙන හෝ නවත්තා ඌව බිමට ඇද දමන්නට නම් සෑහෙන පොදියක් අහල පහල හිඳී. ඒ හංදා උංචිල්ලාව තමුං විසින්ම පැදගන්නට දැනගත යුතුය. ඒ ක්‍රමය ‘පැදුං ගැනීම’ කියා හැඳින්වේ. බයිසිකල් පදින්න පුරුදු වෙන හැටි ලියන්න බැරුවා වගේම ‘පැදුං ගැනිල්ලත්’ ලියා පැහැදිලි කරන්න අමාරුය. හිටගෙන පැදීමෙන් ඉක්මනින්ම උංචිල්ලාව උපරිම වේගයට සහ උපරිම උසට ගන්න පුලුවන. ඒ එක්කම උංචිල්ලාගේ ඉඳගෙන පැදුං ගැනීමෙන් ඒ වේගය රඳවා ගන්නට පුලුවන.  ඒ හංදා උංචිල්ලා පැදිල්ල සැප පහසු වැඩක් නොවන අතර ඉහිං කනිං දාඩිය පෙරන වැඩකි. උංචිලි පදින වෙලාවට කියන්න ‘උංචිලි වාරම්’ කියා කවි තිබෙන බවට කියතත් කවි කියන්නට ගියොත් උංචිලි පදින එකාට හුස්ම හිරවෙනවා ඇත. ඉස්කෝලේ රැස්වීමෙදිවත් කවියක් කියන්න ඉදිරිපත් නොවන අපි උංචිලි පැදීමෙන් මිසක කවි කීමෙන් සතුටක් ලබන විදිහ නොදනිමු. කවි කියා සතුටුවන පොඩි ලමයින් කලාතුරකින් ටෙලිනාට්ටිවල දකින්න පුලුවන. ඒ උනත් අපේ ආච්චම්මා පුංචම්මාගේ ළමයාට කියා දුන් පද දෙකේ උංචිලි වාරමක් මට මතක ඇත.

“උංචිල්ලාවට දෙන්න නැගිච්චෝ

දෙන්නගෙ කෝලම කඩා හැලිච්චෝ”

එකෙක් උංචිල්ලා ලැල්ලේ ඉඳගෙන හිටිද්දී අනික් කෙනා ලැල්ලේ දෙකොනිං කකුල් දෙක තියා හිටගෙන පැදිල්ල ත්‍රාසජනක ‘ඩබොල් දමා පැදිල්ල’යි. මෙතැනදී ඉඳගෙන ඉන්නා කෙනාට මහන්සියක් නැත. හිටං ඉන්න කෙනාට හොඳ ගනංය. ඒ වගේම වැඩිහිටියෙක් දුටුවොත් “තොපි බෙල්ල කඩාගන්න දඟලනවද“ යනුවෙන් දිරිගන්වන වදන්ද ලැබේ.

වැඩිමහල් ගෑනු ලමයි උංචිල්ලාවක් පදින්නට එන්නේ කලාතුරකිනි. එන්නේම නැති තරම්ය. ආවත් තමුංගේ කකුල් දෙක දික්වෙන දිහාව කෙලිං කිසිම මනුස්ස පුලුටක් ඉන්න දෙන්නේ නැත. ඒ හංදා පොඩි ළමයින්ට උංචිල්ලාවේ අයිතිය නිතැතින්ම අයිතිවේ. සමහර වෙලාවට ඇට්ටර ලමයි අපේ ගෙවල් වලට ආ විට උංචිල්ලාව නිසා අපට කරදරද ඇතිවේ. ඒ ළමයි පලමුව තමුංගේ මවගේ මූණ කොනහමින් “කුහුක් කුහුක්” ගා බොරුවට අඬන්නටත් රහසිං මොනවද කියන්නත් පටං ගනී. එවිට උංගේ අම්මා

“කට වහං ඉදහං පිට තැංඔල ආවං ඉන්න හැටි කියල තියෙනව නේද”

කියා තමුංගේ ළමයාගේ කට මිරිකයි. ආං එතකොට ළමයා මරහඩ දී අඬයි. මේ වෙලාවට අපෙ අම්මා එතැන්ට ඇවිත්

“මොකද නංගියෙ ළමය අඬන්නෙ”

කියා අසයි.

“මුට මේ උංචිල්ලා පද්දන්නලු අක්කෙ. කියන්දේ අහන්නෑනෙ ඇට්ටර කම”

එතකොට මට මහජන සම්පත  ඇදේ. අම්මා මට අණ දෙයි.

“ළමෙයො. මේ දරුවව ඩිංගක් පද්දහං උංචිල්ලාවෙ.”

“මච බෑ.”

මං විරෝධය පළකරමි.

“ඕන්නෑ අක්කෙ. කරදර කරන්නෙ මොටදැ. මේ අපේ එකාගෙ ඇට්ටර කමනෙ”

ඒ අම්මා තමුංගෙ ඇට්ටර ළමයා පිට වරද පටවයි. අපෙ අම්මා එව්වා අහන්නේ නැත

“බැයිද? හා හිටහං තාත්ත ආවහං මං ඕක ගලෝල දම්මන්න”

අම්මා මට කඩා පනී.

“නෑ නෑ පද්දනව. යං යං”

ඉතිං මට ඇට්ටරයාව උංචිල්ලාවේ පද්දන්නට සිද්ද වෙයි. තල්ලු කිරීම නැවැත්තුවොත් ඌ මරහඩ තලන්න හදන බැවිං නොනවත්වාම තල්ලු කරන්නට වෙයි. උණ ලීය ජරබර ගානා සද්දෙ උංචිල්ලාව කඩා වැටෙන්න යන සද්දය බවට කියා රවට්ටන්න හැදුවත්, හයියෙංම තල්ලු කරලා බයකරන්න හැදුවත්, ඇදේට තල්ලු කරලා කැරකැවෙන්න ඇරියත් උගෙං ගැලවෙන්න බැරිය. සිය ඇට්ටර ළමයාගෙං ගැලවුනු හිංදා උන්ගේ අම්මාද නිදහසේ වැල් වටාරං දොඩවනවා මිසක යන්නට වගේ වගක් නැත. අන්තිමට මගේ පණ බාගෙට හිඳෙන විට උං යන්නට යන්නේ ‘ආයිත් දවසක එන්නං’ කියාගෙනය.

මෙදා ගමනත් ටීවියෙකේ අවුරුද උස්සවේදී “විධ්වථුන්” මෙසේ කියා සිටිනු ඇත.

“ගසන්ත මහත්යෝ ඔය ඔංචිල්ලාව කියන්නෙ අපේ ශිෂ්ටාචාරයෙ මුදුං මුල. ඔංචිල්ලාවෙ කඹේ කියන්නෙ නිකංම කොහු කඹයක් නෙවෙයි. ඔය ලණු දෙපොටිං සංකේතවත් කරන්නෙ මව් පිය දෙන්නා. ඔංචිල්ලාවෙ ඉඳගන්න ලැල්ල කියන්නෙ ඒ දෙදෙනගෙ එකතු වීම. ආං එතනින් තමයි ඔංචිල්ලාව පදින දරුවා බිහිවන්නෙ. ඒකෙං මේ මුලුමහත් සමාජෙට දෙන ඒ උතුම් ආදර්ශෙ මොකද්ද ගසන්ත මහත්යෝ? ඒ... තමයි.. දෙ....මව්පිය දෙන්නා නැතුව.... දරුවෙක් නැත. ඒක හංදා උංචිල්ලාව කියන්නේ අපේ පවුල. පවුල කියන්නෙ අපේ රට. ඒ කියන්නෙ අපේ මේ උතුම් මාතෘබූමියම මේ ඔංචිල්ලාව ඇතුලෙ තියෙනව ගසන්ත මහත්තයෝ.”

මෙව්වා අහලා ඔලුව කුරුවල් කරගන්නේ නැතුව ඒ වෙලාවේ උංචිල්ලාවක් පදින්න කියා ඉල්ලා සිටිමි.